Жа́ркое ile жарко́е arasındaki farkı yalnızca kelimenin anlamından değil, cümlede üstlendiği görevden de anlayabilirsiniz. İlk hecesi vurgulanan biçim bir sıfattır ve nötr cinsiyetteki ismi niteler. Son hecesi vurgulanan biçim ise etle hazırlanan sıcak bir yemeğin adıdır.
Bu nedenle bu kelime çifti Rusçada vurgu ile dil bilgisinin birlikte nasıl çalıştığını gösteren güzel bir örnektir.
Bir ismi niteleyen жа́ркое
Жа́ркое, “sıcak” anlamındaki жа́ркий sıfatının nötr cinsiyet biçimidir. Ardından genellikle ле́то, со́лнце, у́тро veya блю́до gibi nötr cinsiyette bir isim gelir.
- жа́ркое ле́то — sıcak yaz;
- жа́ркое со́лнце — yakıcı güneş;
- жа́ркое у́тро — sıcak sabah;
- жа́ркое ме́сто — sıcak yer;
- жа́ркое блю́до — sıcak yemek.
Э́то бы́ло жа́ркое ле́то. Bu sıcak bir yazdı.
Нас ждёт жа́ркое у́тро. Bizi sıcak bir sabah bekliyor.
На не́бе све́тит жа́ркое со́лнце. Gökyüzünde yakıcı güneş parlıyor.
Bu örneklerde жа́ркое tek başına bir nesnenin adı değildir. Kendisinden sonra gelen ismin özelliğini belirtir ve “nasıl?” sorusunu cevaplar.
Yemek adı olan жарко́е
Жарко́е, genellikle et, patates ve başka sebzelerle hazırlanan sıcak bir yemektir. Türkçede bağlama göre “et yemeği”, “rosto” veya “yahni türü yemek” şeklinde açıklanabilir.
- вку́сное жарко́е — lezzetli et yemeği;
- мясно́е жарко́е — etli sıcak yemek;
- приготови́ть жарко́е — rosto veya et yemeği hazırlamak;
- заказа́ть жарко́е — et yemeği sipariş etmek;
- подава́ть жарко́е — sıcak et yemeğini servis etmek.
Ма́ма приготови́ла жарко́е. Annem et yemeği hazırladı.
Мы заказа́ли мясно́е жарко́е. Etli bir sıcak yemek sipariş ettik.
Ба́бушка поста́вила жарко́е на стол. Büyükanne et yemeğini masaya koydu.
Burada жарко́е bir isimdir. Cümlede nesne veya özne olabilir ve arkasından başka bir ismin gelmesi gerekmez.
Cümle yapısıyla hızlı kontrol
Kelimenin arkasından nötr cinsiyette bir isim geliyorsa önce sıfat anlamını düşününüz:
жа́ркое ле́то, жа́ркое у́тро, жа́ркое со́лнце.
Kelime “hazırlamak”, “sipariş etmek”, “yemek” veya “servis etmek” fiilleriyle kullanılıyorsa çoğunlukla yemek adı olan жарко́е gerekir:
приготови́ть жарко́е, заказа́ть жарко́е, съесть жарко́е.
Bu dil bilgisi ipucu, vurgu işareti bulunmayan metinlerde doğru anlamı hızlıca belirlemeyi sağlar.
Alıştırma
Boşluktan sonra bir isim bulunup bulunmadığını kontrol ediniz. Kelime sıcak bir günü, sabahı veya yazı niteliyorsa жа́ркое; doğrudan yenilen bir yemeği adlandırıyorsa жарко́е seçeneğini işaretleyiniz.
Cevap verirken yalnızca “sıcak” anlamına odaklanmayınız. Kelimenin sıfat mı yoksa isim mi olduğunu da belirleyiniz.