Э́та доро́га дорога́. Bu kısa cümlede aynı harflerden oluşan iki kelime arka arkaya gelir. İlk kelime “yol”, ikincisi ise “pahalı” anlamındadır. Cümlenin Türkçe karşılığı “Bu yol pahalıdır” olur. Yazılış değişmediği halde vurgu ve kelimenin cümledeki görevi tamamen değişmiştir.
Yol anlamındaki «доро́га»
İlk hecesi vurgulanan доро́га, “yol”, “güzergah” veya bazen “yolculuk” anlamına gelen dişil bir isimdir.
Bu kelimeyle sık karşılaşabileceğiniz bazı ifadeler şunlardır:
- дли́нная доро́га — uzun yol;
- железная доро́га — demir yolu;
- по доро́ге домо́й — eve giderken;
- быть в доро́ге — yolda olmak;
- перейти́ доро́гу — yolun karşısına geçmek.
Örnekler:
Э́та доро́га ведёт к мо́рю. Bu yol denize çıkıyor.
Мы до́лго бы́ли в доро́ге. Uzun süre yoldaydık.
Доро́га до рабо́ты занима́ет со́рок мину́т. İşe giden yol kırk dakika sürüyor.
Kelime çekimlendiğinde vurgu genellikle aynı yerde kalır: доро́ги, доро́гу, на доро́ге, о доро́ге.
Pahalı veya değerli anlamındaki «дорога́»
Son hecesi vurgulanan дорога́, дорого́й sıfatının dişil kısa biçimidir. Cümlenin öznesi dişil olduğunda kullanılır.
Э́та су́мка дорога́. Bu çanta pahalıdır.
Но́вая кварти́ра для нас сли́шком дорога́. Yeni daire bizim için fazla pahalıdır.
Ancak bu kelime her zaman parasal değer anlatmaz. Bir kişi veya şeyin manevi açıdan değerli olduğunu da gösterebilir:
Ма́ма мне дорога́. Annem benim için değerlidir.
Э́та па́мять нам дорога́. Bu hatıra bizim için değerlidir.
Kısa sıfatın biçimleri öznenin cinsine ve sayısına göre değişir:
- до́рог — eril;
- дорога́ — dişil;
- до́рого — nötr;
- до́роги — çoğul.
Bu nedenle дорога́ gördüğünüzde yalnızca vurguyu değil, kelimenin cümlede bir varlığı mı adlandırdığını yoksa onun özelliğini mi bildirdiğini de incelemek gerekir.
Anlamı belirleyen küçük ipuçları
Kelimenin önünde э́та, но́вая, дли́нная gibi bir sıfat bulunuyorsa genellikle isim olan доро́га kullanılmıştır. Kelime cümlenin sonunda bulunuyor ve öznenin pahalı ya da değerli olduğunu bildiriyorsa дорога́ olma ihtimali yüksektir.
Örneğin Э́та доро́га дорога́ cümlesindeki ilk kelime öznedir. İkinci kelime ise bu yolun özelliğini açıklar.
Alıştırma
Aşağıdaki interaktif çalışmada her cümleyi bir bütün olarak değerlendiriniz. Cümlede bir yol veya güzergah mı anlatılıyor, yoksa dişil bir varlığın pahalı ya da değerli olduğu mu söyleniyor? Bu ayrımı yaptıktan sonra доро́га ve дорога́ seçeneklerinden doğru olanı belirleyiniz.