Ско́лько сто́ит ча́шка, кото́рая стои́т на столе́? Cümlenin ilk bölümünde fincanın fiyatı sorulur, ikinci bölümünde ise fincanın masanın üzerinde durduğu belirtilir. Türkçeye “Masanın üzerinde duran fincan ne kadar?” şeklinde çevrilebilecek bu cümle, vurgu farkını açıkça gösterir.
Fiyat ve değer bildiren «сто́ит»
İlk hecesi vurgulanan сто́ит, “bir fiyatı olmak” anlamındaki сто́ить fiilinin üçüncü tekil şahıs biçimidir.
Кни́га сто́ит ты́сячу рубле́й. Kitap bin rubleye mal oluyor.
Ско́лько сто́ит э́тот биле́т? Bu bilet ne kadar?
Э́то не сто́ит таки́х де́нег. Bu, o kadar para etmez.
Fiil yalnızca parasal değer için kullanılmaz. Bir şeyin gösterilen çabaya veya zamana değdiğini de anlatabilir:
Сто́ит посмотре́ть э́тот фильм. Bu filmi izlemeye değer.
Сто́ит попробова́ть э́то блю́до. Bu yemeği denemeye değer.
Günlük konuşmada Не сто́ит ifadesi “Gerek yok”, “Değmez” veya bir teşekküre cevap olarak “Rica ederim” anlamlarında kullanılabilir.
Bir yerde duran «стои́т»
İkinci hecesi vurgulanan стои́т, “durmak” ve “ayakta olmak” anlamındaki стоя́ть fiilinden gelir.
На столе́ стои́т ча́шка. Masanın üzerinde bir fincan duruyor.
У до́ма стои́т маши́на. Evin yanında bir araba duruyor.
Мужчи́на стои́т у окна́. Adam pencerenin yanında ayakta duruyor.
Bu kullanım yalnızca insanlara ait değildir. Bir mobilya, bina, araç veya dik konumda bulunan başka bir nesne için de стои́т kullanılabilir:
В ко́мнате стои́т шкаф. Odada bir dolap bulunuyor.
Cümlenin devamı vurguyu açıklar
Kelimenin ardından bir para birimi, sayı veya fiyat geliyorsa сто́ит kullanılır. Bir yer bildiren на, в, у, пе́ред, ря́дом с gibi yapılar bulunuyorsa genellikle стои́т gerekir.
Karşılaştırınız:
Телефо́н сто́ит до́рого. Telefon pahalıdır.
Телефо́н стои́т на столе́. Telefon masanın üzerinde duruyor.
İlk cümlede ürünün değeri, ikinci cümlede bulunduğu yer anlatılır.
Alıştırma
Ekrandaki cümlelerde önce para, değer veya “yapmaya değer” anlamı arayınız. Bunların hiçbiri yoksa nesnenin ya da kişinin nerede durduğuna bakınız. Bu küçük kontrol, сто́ит ile стои́т arasında yalnızca tahmin ederek değil, cümle yapısından yararlanarak seçim yapmanızı sağlayacaktır.