Ба́бушка па́рит но́ги, а орёл пари́т над лесо́м. Bu cümlede büyükanne ayaklarını sıcak suda tutarken kartal ormanın üzerinde süzülmektedir. İki fiilin yazılışı aynıdır ancak ilkinde buhar ve sıcaklık, ikincisinde havada süzülme söz konusudur.
Buhar ve sıcak suyla ilgili «па́рить»
İlk hecesi vurgulanan па́рить, bir şeyi buharın, kaynar suyun veya yoğun sıcaklığın etkisine bırakmak anlamına gelir.
Günlük hayatta en sık karşılaşılan kullanım па́рить но́ги ifadesidir:
Ба́бушка па́рит но́ги в горя́чей воде́. Büyükanne ayaklarını sıcak suda tutuyor.
Kelime geleneksel yemek hazırlama veya bir nesneyi kaynar suyla işleme bağlamında da kullanılabilir:
В дере́вне па́рили бо́чку кипятко́м. Köyde fıçıyı kaynar suyla işlediler.
Они́ до́лго па́рили о́вощи. Sebzeleri uzun süre buharda pişirdiler.
Modern günlük Rusçada yemek için çoğu zaman гото́вить на пару́ ifadesi de kullanılır. Bu nedenle bir yemek tarifinde hem па́рить fiiliyle hem de гото́вить на пару́ yapısıyla karşılaşabilirsiniz.
Kanat çırpmadan uçan «пари́ть»
İkinci hecesi vurgulanan пари́ть, bir kuşun veya hava aracının yüksekte ve sakin biçimde süzülmesini anlatır. Burada göz önünde buhar değil, geniş bir gökyüzü vardır.
Орёл пари́т над гора́ми. Kartal dağların üzerinde süzülüyor.
Пти́ца до́лго пари́ла в не́бе. Kuş uzun süre gökyüzünde süzüldü.
Планёр пари́л над по́лем. Planör tarlanın üzerinde süzülüyordu.
Fiil, edebi anlatımlarda düşünceler veya hayaller için mecazlı biçimde de kullanılabilir. Ancak başlangıç seviyesinde kuşların ve hava araçlarının hareketini anlatan temel anlamı öğrenmek daha pratiktir.
Sesli biçimler de birbirinden ayrılır
Şimdiki zamanda vurgu farkı korunur:
- па́рю, па́ришь, па́рит — buharın veya sıcak suyun etkisine bırakmak;
- парю́, пари́шь, пари́т — havada süzülmek.
Yazılı metinde vurgu işareti bulunmuyorsa cümlede но́ги, кипято́к, вода́ gibi kelimeler ilk anlamı; орёл, пти́ца, не́бо, над гора́ми gibi kelimeler ikinci anlamı destekler.
Alıştırма
Cevap vermeden önce cümlede anlatılan sahneyi zihninizde canlandırınız. Sıcak su, buhar veya kaynar su görüyorsanız vurgu başa yaklaşır. Kuş, planör veya gökyüzü görüyorsanız vurgu ikinci heceye geçer. Bu görsel ayrım, iki fiili kalıcı biçimde hatırlamanızı kolaylaştıracaktır.