Yoğun bir antrenmandan sonra Футбо́лка па́хнет по́том. Постира́ем её пото́м denilebilir. İlk cümlede tişört ter kokmaktadır. İkinci cümlede ise tişörtün daha sonra yıkanacağı söylenir. Yazılış değişmez ancak ilk по́том bir ismin çekimli biçimi, ikinci пото́м ise zaman zarfıdır.
«по́том» kelimesinin sözlük biçimi «пот»
İlk hecesi vurgulanan по́том, “ter” anlamındaki пот isminin araç durumundaki biçimidir. Türkçeye cümleye göre “terle”, “ter içinde” veya “ter kokusuyla” şeklinde çevrilebilir.
Лицо́ спортсме́на покры́то по́том. Sporcunun yüzü terle kaplıdır.
Оде́жда па́хнет по́том. Kıyafet ter kokuyor.
Он обли́лся по́том. Ter içinde kaldı.
Burada по́том bağımsız ve değişmeyen bir kelime değildir. Пот ismi cümledeki görevi nedeniyle по́том biçimini almıştır. Bu ayrıntı, kelimenin neden “ter” anlamına geldiğini anlamayı kolaylaştırır.
Aşağıdaki ifadeler günlük dilde kullanılabilir:
- покры́ться по́том — tere bulanmak;
- облива́ться по́том — sırılsıklam terlemek;
- па́хнуть по́том — ter kokmak;
- холо́дным по́том — soğuk terle.
Sıralama ve gelecek zaman anlatan «пото́м»
Son hecesi vurgulanan пото́м, “sonra”, “daha sonra” veya “ardından” anlamlarına gelir.
Я позвоню́ пото́м. Daha sonra arayacağım.
Снача́ла поу́жинаем, пото́м пойдём гуля́ть. Önce akşam yemeği yiyeceğiz, sonra yürüyüşe çıkacağız.
Э́то мо́жно сде́лать пото́м. Bunu daha sonra yapabiliriz.
Пото́м iki eylemi sıraya koyabilir veya bir işi gelecekte belirsiz bir zamana erteleyebilir. На пото́м ifadesi de “sonraya” anlamında kullanılır:
Не откла́дывайте рабо́ту на пото́м. İşi sonraya bırakmayınız.
Ter mi zaman mı?
Bir cümlede spor, sıcaklık, koku, ıslak kıyafet veya bedenle ilgili bir durum varsa по́том anlamı düşünülebilir. İki eylem sırayla anlatılıyorsa ya da bir işin daha sonra yapılacağı söyleniyorsa пото́м gerekir.
Karşılaştırınız:
Руба́шка покры́та по́том. Gömlek tere bulanmış.
Руба́шку постира́ем пото́м. Gömleği daha sonra yıkayacağız.
İlk örnekte kelime bir maddeyi, ikinci örnekte zamanı bildirir.
Alıştırma
Cümledeki boşluğa gelmeden önce kendinize “Burada ne zaman sorusunun cevabı mı veriliyor, yoksa terden mi söz ediliyor?” diye sorunuz. İnteraktif çalışmadaki örnekler, пот isminin çekimli biçimiyle zaman bildiren пото́м zarfını farklı bağlamlarda tanımanızı sağlayacaktır.