Kasada söylenen Я плачу́ ile üzücü bir film izlerken söylenen Я пла́чу aynı harflerle yazılır. Kasadaki kişi “Ödüyorum”, filmi izleyen kişi ise “Ağlıyorum” demektedir. Konuşmada anlamı açıkça duyurabilmek için vurgu belirleyici olur.
«пла́чу»: gözyaşıyla ilgili olan biçim
İlk hecesi vurgulanan пла́чу, “ağlamak” anlamındaki пла́кать fiilinin birinci tekil şahıs biçimidir.
Я пла́чу от ра́дости. Sevinçten ağlıyorum.
Я пла́чу из-за э́того фи́льма. Bu film yüzünden ağlıyorum.
Иногда́ я пла́чу без причи́ны. Bazen sebepsiz yere ağlıyorum.
Aynı fiilin diğer şahıslardaki bazı biçimleri şöyledir:
- я пла́чу — ağlıyorum;
- ты пла́чешь — ağlıyorsun;
- он пла́чет — ağlıyor;
- они́ пла́чут — ağlıyorlar.
Cümlede слёзы, гру́сть, боль, ра́дость veya сча́стье gibi duygu ve gözyaşıyla ilişkili kelimeler bulunuyorsa пла́чу anlamı kolayca anlaşılır.
«плачу́»: para verilen durumlar
Son hecesi vurgulanan плачу́, “ödemek” anlamındaki плати́ть fiilinden gelir.
Я плачу́ за кварти́ру ка́ждый ме́сяц. Her ay daire için ödeme yapıyorum.
Я плачу́ карто́й. Kartla ödüyorum.
Сего́дня я плачу́ за у́жин. Bugün akşam yemeğini ben ödüyorum.
Bu fiil çoğunlukla şu yapılarla kullanılır:
- плачу́ за интерне́т — internet için ödeme yapıyorum;
- плачу́ за биле́т — bilet için ödeme yapıyorum;
- плачу́ нало́ги — vergi ödüyorum;
- плачу́ нали́чными — nakit ödüyorum.
Плати́ть fiilinin diğer biçimlerinde vurgu ve kelime yapısı değişir: ты пла́тишь, он пла́тит, мы пла́тим. Bu nedenle iki anlam arasındaki ses benzerliği özellikle birinci tekil şahısta ortaya çıkar.
Bağlam bazen tek başına yeterlidir
Yazılı bir metinde vurgu işareti bulunmasa bile cümlenin devamındaki kelimeler anlamı açığa çıkarabilir:
Я плачу за биле́т. Burada bilet için ödeme yapıldığı bellidir.
Я плачу от бо́ли. Burada acı nedeniyle ağlamaktan söz edilir.
Ancak kelime tek başına söylendiğinde vurgu hatası dinleyicinin yanlış anlamı seçmesine yol açabilir. Bu nedenle iki telaffuzu ayrı ayrı seslendirmek yararlıdır.
Alıştırma
Şimdi her cümlede gözyaşından mı yoksa ödemeden mi söz edildiğini belirleyiniz. Cevabı seçmeden önce за, карто́й, от ра́дости veya из-за фи́льма gibi anlamı ele veren bölümlere dikkat ediniz. Alıştırma, aynı yazılan iki fiil biçimini gerçek cümleler içinde ayırt etmenize yardımcı olacaktır.