Uzun bir sunumdan, konserden veya yüksek sesle konuşulan bir akşamdan sonra sesiniz boğuk çıkabilir. Ruslar bu durumda го́лос сел der. Anlamı sesin oturması değil, kısılması, zayıflaması ya da normal tınısını geçici olarak kaybetmesidir.
Konuşmak tamamen imkansız olmak zorunda değildir. Ses hala duyulur, fakat daha alçak, pürüzlü veya zorlanmış çıkar. Hastalık da aynı sonuca yol açabilir. Bu söz değişimin nedenini değil ortaya çıkan durumu bildirir; nedeni anlamak için konuşmanın devamına bakmak gerekir.
Konuşanın kadın veya erkek olması fiili değiştirir mi?
Hayır. Cümlenin öznesi konuşan kişi değil го́лос sözcüğüdür. Го́лос eril bir isim olduğu için geçmiş zamanda сел kullanılır:
У меня́ сел го́лос. — Sesim kısıldı.
Bu cümleyi bir kadın da bir erkek de aynı biçimde söyler. Fiil konuşanın cinsiyetine göre değişmez. Karşılaştırmak için я охри́п erkek konuşana, я охри́пла ise kadın konuşana aittir:
Я охри́п. — Sesim kısıldı. Erkek konuşuyor.
Я охри́пла. — Sesim kısıldı. Kadın konuşuyor.
У меня́ сел го́лос yapısında ise сел her iki durumda da aynı kalır.
Ses bir anda mı kısıldı yoksa giderek mi kısılıyor?
Sonuç ortaya çıktığında го́лос сел denir. Süreç hala devam ediyorsa го́лос сади́тся kullanılabilir:
К ве́черу у меня́ сел го́лос. — Akşama doğru sesim kısıldı.
Я чу́вствую, что го́лос сади́тся. — Sesimin kısılmaya başladığını hissediyorum.
От до́лгих разгово́ров го́лос бы́стро сади́тся. — Uzun konuşmalar yüzünden ses çabuk kısılıyor.
İkinci ve üçüncü örneklerde değişim devam etmektedir. Сел ise sesin artık önceki halinde olmadığını bildirir.
Го́лос сел ile потеря́ть го́лос arasındaki fark
Потеря́ть го́лос çoğunlukla kişinin neredeyse hiç konuşamayacak duruma gelmesini anlatır. Го́лос сел daha hafif bir değişim için de kullanılabilir: ses vardır fakat kısılmıştır.
По́сле конце́рта у меня́ сел го́лос. — Konserden sonra sesim kısıldı.
У́тром я почти́ потеря́ла го́лос и не могла́ говори́ть. — Sabah sesimi neredeyse tamamen kaybettim ve konuşamadım.
Bir başka ifade сорва́ть го́лосtur. İnsan çok bağırdığı veya sesini aşırı zorladığı için sesini bozduğunda kullanılır:
На стадио́не он сорва́л го́лос. — Stadyumda bağırmaktan sesini kaybetti.
Burada ses değişiminin nedeni özellikle sesin zorlanmasıdır. Го́лос сел ise sonucu söyler fakat nedeni tek başına açıklamaz.
Günlük konuşmada kullanım
— Почему́ ты так ти́хо говори́шь?
— Neden bu kadar kısık sesle konuşuyorsun?
— Я вчера́ до́лго выступа́ла, и у меня́ сел го́лос.
— Dün uzun süre konuşma yaptım ve sesim kısıldı.
Başka örnekler:
По́сле просту́ды го́лос ещё не восстанови́лся. — Soğuk algınlığından sonra sesi henüz düzelmedi.
У певи́цы сел го́лос пе́ред конце́ртом. — Şarkıcının sesi konserden önce kısıldı.
Он говори́л хри́плым го́лосом. — Boğuk bir sesle konuşuyordu.
Son cümle sesin durumunu sıfatla açıklar. Хри́плый го́лос boğuk veya kısık ses demektir; ancak sesin ne zaman ve neden değiştiğini bildirmez.
Telefon konuşmasında karşı taraf ses değişikliğini kendisi de fark edebilir:
У тебя́ како́й-то хри́плый го́лос. Ты не заболе́ла? — Sesin biraz kısık geliyor. Hasta olmadın mı?
Нет, я про́сто мно́го говори́ла, и го́лос немно́го сел. — Hayır, yalnızca çok konuştum ve sesim biraz kısıldı.
Buradaki немно́го сел sesin tamamen kaybolmadığını ve değişimin hafif olduğunu gösterir. Daha güçlü bir değişim için си́льно сел го́лос veya почти́ пропа́л го́лос denilebilir.
Türkçede en doğal karşılık “sesim kısıldı”dır. “Sesim oturdu” Türkçede farklı bir anlam taşıyabilir ve çoğu zaman sesin zamanla olgunlaşmasını düşündürür. Rusçada го́лос сел ise sesin zayıflamasını veya kısılmasını anlatan yaygın bir günlük ifadedir.