Takvimdeki yıllar ayakkabılarını giyip koşamaz; ancak Rusçada го́ды бегу́т denildiğinde yılların çok hızlı geçtiği hissedilir. İfade çoğunlukla geçmişe bakarken değişimi fark eden veya yaşın ilerlemesini düşünen bir kişinin duygusunu taşır.
Бежа́ть fiili temel anlamıyla belirli bir yönde koşmaktır. Zamanı anlatırken ise hızlı geçmek anlamına gelir. Го́ды бегу́т cümlesinde özne çoğul olduğu için fiil de çoğul biçimde бегу́т olur.
Bir yıl değil yılların bütünü
Вре́мя лети́т ve го́ды бегу́т birbirine yakındır; fakat kullanım alanları tamamen aynı değildir. Вре́мя лети́т birkaç saatlik keyifli bir buluşma için bile söylenebilir. Го́ды бегу́т ise daha uzun bir döneme bakar. Çocukların büyümesi, insanların yaşlanması, uzun süren bir evlilik veya yıllar içinde değişen bir şehir bu ifadeyi doğal hale getirir.
Де́ти вы́росли. Как бы́стро бегу́т го́ды! — Çocuklar büyüdü. Yıllar ne kadar hızlı geçiyor!
Го́ды бегу́т, а он совсе́м не меня́ется. — Yıllar geçiyor ama o hiç değişmiyor.
Мы дру́жим уже́ два́дцать лет. Го́ды бегу́т незаме́тно. — Yirmi yıldır arkadaşız. Yıllar fark edilmeden geçiyor.
Bu cümlelerde ifade bazen şaşkınlık bazen özlem bazen de hafif bir hüzün taşıyabilir.
Bir doğum gününde söylenen го́ды бегу́т yaşın ilerlemesine dikkat çekebilir. Eski arkadaşların buluşmasında aynı söz ortak geçmişi hatırlatır. Uzun süredir devam eden bir çalışmanın sonunda ise geçen emeğin büyüklüğünü hissettirebilir. İfadenin kendi başına olumsuz bir anlamı yoktur; fakat yaşlanma düşüncesi nedeniyle çoğu zaman düşünceli veya nostaljik bir tını kazanır.
Kısa bir konuşma bunu açıkça gösterir:
— Ка́жется, мы то́лько вчера́ зако́нчили шко́лу.
— Sanki okulu daha dün bitirmişiz.
— А прошло́ уже́ пятна́дцать лет. Го́ды бегу́т.
— Oysa on beş yıl geçmiş. Yıllar hızla geçiyor.
Го́ды иду́т daha mı yavaş?
Го́ды иду́т “Yıllar geçiyor” anlamında daha tarafsızdır. Го́ды бегу́т ise geçen sürenin hızını vurgular. Aradaki fark gerçek bir hız ölçümü değil konuşanın algısıdır.
- Го́ды иду́т. — Yıllar geçiyor.
- Го́ды бегу́т. — Yıllar hızla geçiyor.
- Го́ды пролете́ли. — Yıllar uçup geçti.
Son cümlede süreç geçmişte tamamlanmış gibi değerlendirilir. İnsan uzun bir dönemin sonuna geldiğinde dönüp bakarak го́ды пролете́ли diyebilir.
Го́ды бегу́т devam eden sürece içeriden bakar. Го́ды пролете́ли ise belli bir dönem bittikten sonra söylenir. Örneğin bir üniversite mezuniyetinde студе́нческие го́ды пролете́ли бы́стро yani “öğrencilik yılları hızla geçti” denilebilir.
Bir başka yakın ifade вре́мя бе́житtir. Bu kullanım da zamanın hızlı geçtiğini anlatır; ancak го́ды бегу́т uzun dönemleri ve yaşam değişikliklerini daha belirgin biçimde çağrıştırır.
Türkçede neden “yıllar koşuyor” demiyoruz?
Türkçede “yıllar koşuyor” kelimesi kelimesine bir çeviri olur ve doğal duyulmaz. Bunun yerine “yıllar geçiyor”, “yıllar su gibi akıp gidiyor” veya “zaman hızla geçiyor” denir. Rusçada ise koşma görüntüsü yerleşmiş bir mecazdır. Aynı fiil nehirler, bulutlar veya gözyaşları gibi hızlı ve kesintisiz hareket ettiği düşünülen başka şeylerle de kullanılabilir.
Cümlede tekil ve çoğul uyumu
Год tekil olduğu için идёт fiiliyle kullanılabilir: идёт тре́тий год “üçüncü yıl devam ediyor” demektir. Го́ды ise çoğuldur ve бегу́т biçimini gerektirir. Го́ды бежи́т denmez.
Sıfatlar da çoğul biçime girer:
Шко́льные го́ды бегу́т бы́стро. — Okul yılları hızla geçiyor.
Лу́чшие го́ды пролете́ли незаме́тно. — En güzel yıllar fark edilmeden geçip gitti.
Burada шко́льные го́ды ve лу́чшие го́ды belirli bir yaşam dönemini anlatır. İfade böylece yalnızca takvim yıllarına değil insanın o yıllara yüklediği anlama da bağlanır.
Го́ды бегу́т yalnızca yaşlanmaktan şikayet etmek için söylenmez. Mutlu bir aile fotoğrafına bakarken de uzun bir projenin sonunda da kullanılabilir. İfadenin asıl anlamı yılların hızla geçmesidir; olumlu veya olumsuz duygu cümlenin geri kalanından anlaşılır.