Güne keyifli başlamışken tek bir telefon konuşması bütün neşenizi alabilir. Bu değişim Rusçada настрое́ние у́пало sözleriyle dile getirilir: kişinin morali bozulmuş, ruh hali eskisine göre kötüleşmiştir.
Düşen görünür bir nesne değil, duygusal durumun düzeyidir. Aşağı yönlü hareket olumlu duyguların azalmasını anlatır ve çoğu zaman belirli bir olaydan önceki durumla sonrasını karşılaştırır. Bu nedenle ifade yalnızca “moralim kötü” demekten farklıdır; moralin iyi veya en azından daha iyi olduğu bir noktadan aşağı indiğini hissettirir.
Ruh hali hangi yönde hareket eder?
Rusçada ruh hali aşağı düşebildiği gibi yukarı da çıkabilir:
Настрое́ние у́пало. — Moral bozuldu.
Настрое́ние подняло́сь. — Moral düzeldi.
Му́зыка подняла́ мне настрое́ние. — Müzik moralimi düzeltti.
Э́та но́вость испо́ртила мне настрое́ние. — Bu haber moralimi bozdu.
İlk iki cümlede ruh halindeki değişim kendiliğinden gerçekleşen bir süreç gibi sunulur. Son iki cümlede ise değişime neden olan şey açıkça belirtilir.
Настрое́ние nötr bir isimdir. Bu nedenle geçmiş zaman biçimi у́пало olur. Настрое́ние у́пал veya настрое́ние у́пала denmez.
У меня́ плохо́е настрое́ние ile aynı mı?
У меня́ плохо́е настрое́ние kişinin şu anki durumunu bildirir: morali kötüdür. Bu cümle ruh halinin ne zaman veya nasıl değiştiğini açıklamaz.
У меня́ у́пало настрое́ние ise değişim anına dikkat çeker. Kişinin daha önceki ruh hali daha iyiydi fakat bir olaydan sonra bozuldu.
По́сле разгово́ра у меня́ у́пало настрое́ние. — Konuşmadan sonra moralim bozuldu.
Сего́дня у меня́ плохо́е настрое́ние. — Bugün moralim bozuk.
Birinci cümle değişimi, ikinci cümle mevcut durumu anlatır.
Yakın anlamlı настрое́ние испо́ртилось ifadesi de moralin bozulduğunu bildirir. Günlük konuşmada son derece doğaldır. Настрое́ние у́пало ise duygusal seviyeyi yukarı ve aşağı hareket eden bir değer gibi gösterir.
Süreç yavaşsa hangi yapı kullanılır?
Ruh hali giderek kötüleşiyorsa настрое́ние па́дает denilebilir:
От тако́й пого́ды настрое́ние па́дает. — Böyle bir hava yüzünden insanın morali düşüyor.
Чем до́льше мы жда́ли, тем ху́же станови́лось настрое́ние. — Bekledikçe moralimiz daha da kötüleşiyordu.
У́пало tamamlanmış değişimi, па́дает ise devam eden veya tekrarlanan süreci gösterir.
Ruh halinin çok hızlı değiştiğini vurgulamak için настрое́ние ре́зко у́пало denebilir. Sebep küçük görünse bile kişi için önemli olabilir:
Когда́ он отмени́л встре́чу, у неё сра́зу у́пало настрое́ние. — Buluşmayı iptal edince onun morali hemen bozuldu.
Aynı gün içinde iki farklı yön
— Ты с утра́ была́ така́я весёлая. Что случи́лось?
— Sabah çok neşeliydin. Ne oldu?
— Я прочита́ла одно́ сообще́ние, и настрое́ние сра́зу у́пало.
— Bir mesaj okudum ve moralim hemen bozuldu.
— Пойдём гуля́ть. Мо́жет быть, настрое́ние подни́мется.
— Yürüyüşe çıkalım. Belki moralin düzelir.
Buradaki подни́мется gelecek zamanda olumlu bir değişim ihtimalini anlatır.
Rusçada insanın başka birinin moralini bilerek bozması da ayrı bir yapıyla ifade edilir:
Не хочу́ порти́ть тебе́ настрое́ние. — Moralini bozmak istemiyorum.
Он уме́ет подня́ть настрое́ние. — İnsanların moralini düzeltmeyi biliyor.
Ruh halinin belirli bir neden olmadan değiştiği düşünülüyorsa настрое́ние у́пало ни с того́ ни с сего́ denebilir. Bu söz “moralim durup dururken bozuldu” anlamındadır. Я не в настрое́нии ise farklıdır: kişi konuşmak, şaka yapmak veya belirli bir işi yapmak istemediğini bildirir.
Сего́дня я не в настрое́нии шути́ть. — Bugün şaka yapacak havada değilim.
Bu cümle moralin mutlaka kötü olduğunu değil kişinin o etkinliğe uygun ruh halinde bulunmadığını gösterebilir.
Türkçede “moralim düştü”, “moralim bozuldu” veya “keyfim kaçtı” doğal karşılıklardır. Настрое́ние у́пало yalnızca kişinin üzgün olduğunu değil duygusal durumunun daha iyi bir noktadan daha kötü bir noktaya geçtiğini anlatır.